Τι είναι η ψυχική ανθεκτικότητα και πώς μπορείτε να την καλλιεργήσετε

Τι είναι η ψυχική ανθεκτικότητα και πώς μπορείτε να την καλλιεργήσετε

Πίσω από κάθε επιτυχία, κάθε θετικό βήμα στη ζωή κρύβεται μια σειρά από δυσκολίες, προσπάθειες, αντιξοότητες και αποτυχίες.

Είναι οι επιλογές, οι συμπεριφορές και οι πράξεις του καθενός, που φέρνουν τα επιθυμητά αποτελέσματα και επιδρούν στις συνθήκες. Τι κρατά όμως τους ανθρώπους σε μια σταθερή πορεία προς τον στόχο και το όραμά τους παρά τα εμπόδια και τις αποτυχίες; Πέρα από την ελπίδα, την εμπιστοσύνη στον εαυτό και την αισιοδοξία, καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει η ψυχική ανθεκτικότητα.

Τί είναι η ψυχική ανθεκτικότητα;

Η ψυχική ανθεκτικότητα (resilience) είναι η ικανότητα του ανθρώπου να ανακάμπτει και να επανέρχεται σε ισορροπία μετά από αντιξοότητες, στρεσογόνες περιόδους στη ζωή αλλά και μετά από θετικά γεγονότα που απαιτούν ιδιαίτερα αυξημένες επιδόσεις. Μας βοηθά να επανέλθουμε σε τροχιά ανάπτυξης και δυναμικής ισορροπίας μετά από σημαντικές αρνητικές ή θετικές εμπειρίες.

Την ανθεκτικότητα, τη συναντάμε την στιγμή εκείνη που συνδεόμαστε με τις εσωτερικές μας πηγές, τις γνώσεις, τις δυνάμεις μας και χτίζουμε ξανά μέσα μας την ελπίδα. Κι έτσι, αναδυόμαστε από το σκοτάδι και την παραίτηση. Ακόμη και μετά από μια μεγάλη επιτυχία, που μας ώθησε να αυξήσουμε κατακόρυφα τις επιδόσεις μας, πρέπει να ισορροπήσουμε σε μια καθημερινότητα που δεν θα μας φθείρει και θα μας επιτρέπει να αναπτυχθούμε σε όλα τα επίπεδα.

Η ανθεκτικότητα ωστόσο, δεν είναι η επαναφορά σε αυτό που είμασταν μέχρι χτες. Η ισορροπία που κατακτάμε μετά από μια αντιξοότητα ή μια επιτυχία είναι μια νέα ισορροπία, μια νέα εκδοχή του καλού μας, ή τουλάχιστον, του καλύτερου εαυτού.

Πώς χτίζεται η ανθεκτικότητα;

Όπως όλα σχεδόν τα θετικά γνωρίσματα του χαρακτήρα, χτίζεται μέσα από τις σχέσεις και τις συνθήκες στις οποίες αλληλεπιδρούμε και μεγαλώνουμε. Καθοριστικής σημασίας αποτελούν οι θετικές εμπειρίες με σημαντικούς για εμάς ανθρώπους, μέσα από τις οποίες νιώθουμε ενθάρρυνση, αποδοχή και πληρότητα, καλλιεργούμε τις δυνάμεις και τις δεξιότητές μας. Είναι αυτές οι εμπειρίες, οι σχέσεις, μέσα από τις οποίες διαμορφώνουμε τον «καλό» μας εαυτό
και λειτουργούν ως πηγές δύναμης.

Η ανθεκτικότητα μπορεί να καλλιεργηθεί σε κάθε φάση της ζωής, ακολουθώντας κάποιες από τις εξής στρατηγικές:

Διαμορφώστε ουσιαστικές σχέσεις:

Συνδεθείτε αρμονικά με ανθρώπους που συνειδητά επιλέγετε, δημιουργήστε δεσμούς με αγαπημένα πρόσωπα, σχέσεις εγγύτητας όλων των μορφών, εκφραστείτε ανοιχτά, στηρίξτε και λάβετε στήριξη. Δημιουργήστε εμπειρίες που τις μοιράζεστε μέσα σε ένα περιβάλλον αγάπης και αυθεντικότητας.

Φροντίστε τον εαυτό σας:

Συνδεθείτε αρμονικά με τις ανάγκες και τα συναισθήματά σας, αποδεχτείτε τον εαυτό σας, εστιάστε την προσοχή σας σε αυτόν. Φροντίστε το σώμα, το πνεύμα και την υγεία σας, ασκηθείτε και τραφείτε σωστά.

Διαμορφώστε όραμα και ορίστε στόχους:

Το όραμα για τον εαυτό και τη ζωή, καθώς και οι επιμέρους στόχοι θα λειτουργήσουν ως οι φάροι για τις σωστές αποφάσεις, επιλογές, για θα σας βοηθήσουν να προσανατολιστείτε στις δύσκολες καταστάσεις.

Αποδεχτείτε την αλλαγή ως διαδικασία:

Η αλλαγή αποτελεί μια φυσική διεργασία ανάπτυξης και εξέλιξης, αποδεχτείτε τις αλλαγές στον εαυτό, την εργασία, τις σχέσεις ως μια φυσική ροή των πραγμάτων, εναρμονιστείτε και καθοδηγήστε τις φάσεις της ζωής σας.

Ζήστε σύμφωνα με τις αξίες σας:

Εντοπίστε τις αξίες που θέλετε να διέπουν την προσωπική και επαγγελματική σας ζωή και ανταποκριθείτε σε αυτές. Η ευθυγράμμιση με τις αξίες και τα «πιστεύω» συμβάλλει στην ανάπτυξη συμπεριφορών και την λήψη αποφάσεων που οδηγούν στην υπέρβαση δύσκολων καταστάσεων.

Αξιοποιήστε αναστοχαστικά το παρελθόν:

Μελετήστε προσεκτικά, αφαιρετικά, με την σφαιρικότητα που επιτρέπει η απόσταση, τις εμπειρίες τους παρελθόντος σας. Σημειώστε τις δυσκολίες που υπερβήκατε, τις συμπεριφορές σας, τις επιτυχίες σας, τις θετικές σας στιγμές. Τι μαθαίνετε για τον εαυτό σας, τι σας βοήθησε να ανταπεξέλθετε, τι μαθαίνετε για τη ζωή; Ταυτόχρονα, κλείστε όσα ζητήματα διατηρούνται ανοιχτά.

 

Πετράς Χαράλαμπος

Ψυχολόγος - Ψυχοθεραπευτής


Με πληροφορίες από

American Psychological Association.
Ηoffer Gittel (2008). Relationships & Resilience. Journal of Applied Behavioral Science, 44 , 25-47.
Tusaie, K., Dyer, J., (2004). Resilience: A Historical Review of the Construct. Holistic Nursing Practice, 18(1), 3 – 8.

 

(πηγή φωτογραφίας: linkedin.com/pulse/psychological-wellbeing-resilience-stress-gary-whittaker)

Χώρισα 2017. All rights Reserved.